تبلیغات
گرکان - زبان و گویش مردم گرکان
سه شنبه 6 اردیبهشت 1390

زبان و گویش مردم گرکان

   نوشته شده توسط: محمد طالبی گرکانی    

زبان یکی از پایه های هویت و استقلال هر کشور است. هنگامی که کشوری مورد تاخت و تاز اجانب قرار میگیرد، قوم فاتح پیش از هر چیز ابتدا سلطه و نفوذ خود را بر بخش هایی که دسترسی به آنها آسانتر و موانع طبیعی در سر راه رسیدن به آنها کمتر است، گسترش میدهد و در مناطق کوهستانی و دور از راه های اصلی و عمومی دیرتر و کندتر نفوذ پیدا میکند.

در نتیجه این امر مردم ساکن نواحی کوهستانی، آداب و سنن باستانی و از آن جمله زبان و گویش های محلی و واژه ها و اصطلاحات و اشعار عامیانه خود را به نسبتی که دور تر از مراکز اصلی باشند، بیشتر محفوظ میدارند.
ساکنان گرکان و آشتیان و تفرش نیز از این قاعده مستثنی نبوده اند. ساکنان این نواحی کوهستانی در طول تاریخ خود در برابر تهاجم بیگانگان به علت دور بودن از سر راه شهرهای بزرگ مانند: قم، ساوه، کاشان و غیره به اتکای دژ طبیعی منطقه مزبور توانسته اند آداب و عادات و رسوم و زبان و گویش ویژه خود را کم و بیش حفظ و حراست کنند.

یکی از آثاری که در این ناحیه به ویژه در گرکان و آشتیان و تفرش وجود داشته است گویش و واژه های متداول خاصی است که این موضوع نیز شهر بودن گرکان را تایید میکند. گویش ویژه مزبور به گویش ‹بوربشه› یا ‹بوربسه› یا ‹بوربستی› معروف است.
درباره این گویش توسط آقای دکتر صادق کیا – استاد دانشگاه تهران نیز تحقیق و بررسی شده است تحت نام دفتر نخست – گویش آشتیان – واژه نامه از دکتر صادق کیا – استاد زبان های پهلوی دانشگاه تهران که به شماره ۳۸۴ چاپ شده است.
نکته شایان در گویش در گویش مزبور این است که این گویش، دستور و قواعد ویژه ای داشته که امروز در حال فراموشی و از میان رفتن است.
نگارنده آنچه از واژه های مصطلح در گرکان را که به خاطرم مانده بود در کتاب گرکان (صفحه ۱۰۰ تا ۱۲۲ کتاب گرکان) به چاپ رسانده ام ولی در تاریخ ۱۳۷۷ ضمیمه شماره ۵ نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی – واژه نامه بوربسه – گردآوری جذوه به کوشش آقای ایرج افشار به دستم رسید.
بر اساس تحقیق آقای دکتر ایرج افشار: ” جذوه باید از مردم گرکان بوده باشد و ظاهرا از منشیان یا احتمالا از مستوفیان دوره ناصرالدین شاه است. زیرا به طوری که آورده شد سفرنامه شاهرود و بسطام را در سال ۱۳۰۱ نوشته است. ‹عربی دان و مترسل در زبان عربی است› و … ‹در نامه های فارسی دوستانه خود عبارات عربی را متعددا به کار گرفته است، او همچنین به زبان فرانسوری آشنا بوده است› و تالیفاتی نیز داشته است. ا زجمله آنها کتابی است به نام ” خضراء الدمن فی احیاء الوطن” تالیف جذوه که درباره آبادی های گرکان نوشته شده است.
بر گرفته از پیوست کتاب گرکان – تألیف دکتر عبدالکریم قریب


اهنگ

مهدی یراحی - هرجا دنیایی دلم اونجاست

منت